ΤΟ ΡΟΔΙ στήν Ελληνική Λαογραφία και Παράδοση -
ψάξαμε, μάθαμε και σάς ενημερώνουμε...

«Χίλιοι μύριοι καλογέροι σ' ένα ράσο τυλιγμένοι!
Τι είναι;» Το ρόδι!

Ανήμερα της Πρωτοχρονιάς, σ’ όλα τα ελληνικά σπίτια εδώ
και πολλούς αιώνες, υποδεχόμαστε τον νέο χρόνο σπάζοντας
ένα ρόδι στο κατώφλι της πόρτας μας για καλή τύχη.
Είναι επίσης συνηθισμένο δωράκι ένα μεταλλικό ρόδι
με κόκκινη κορδελίτσα, για να φέρει ‘γούρι’ για τον νέο
χρόνο.

Οι παραδόσεις μας περιλαμβάνουν το σπάσιμο του ροδιού
και στους γάμους, για καλή τύχη, γονιμότητα και ευημερία.
Πρόκειται για παράδοση που χάνεται στα βάθη της ιστορίας
των Ελλήνων, αλλά και άλλων αρχαίων λαών.

 Σύμφωνα με την ιστορία, η ροδιά είναι ένα από τα αρχαιότερα καλλιεργήσιμα δέντρα.

Η ιστορία της ξεκινά από τουλάχιστον
το 4000 π.Χ. στην εύφορη Μεσοποταμία. Ο μύθος λέει ότι
την προσέφερε στους ανθρώπους η Θεά της γονιμότητας Ίσταρ.
Προφανώς, κάπως έτσι ξεκίνησε η συσχέτιση του ροδιού με την
γονιμότητα.

Αργότερα, η καλλιέργεια της ροδιάς ταξίδεψε μέχρι την Ασία
και φυσικά εξαπλώθηκε και στην Μεσόγειο. Εδώ, ο μύθος λέει
ότι την έφερε η γήινη Μητέρα-Θεά Κυβέλη.

Απ’ όπου κι αν περνούσε η ροδιά, οι άνθρωποι την αγαπούσαν
και την σέβονταν.

Ο καρπός της, το ρόδι, με τα δεκάδες λαμπερά κατακόκκινα σποράκια του,

απασχόλησε φιλοσοφικά τους σοφούς της αρχαιότητας και τιμήθηκε από ιερείς,

ιέρειες και πιστούς των τότε θρησκειών. 

Στην αρχαία ελληνική μυθολογία, το ρόδι ήταν σύμβολο
γονιμότητας
και αναγέννησης. Ο πιο φημισμένος μύθος που σχετίζεται
με το ρόδι,
είναι αυτός της αρπαγής της Περσεφόνης από τον Άδη.
Σύμφωνα με αυτόν τον μύθο, ο Άδης, αφού άρπαξε την όμορφη
Περσεφόνη, της προσέφερε να φάει επτά σπόρους ροδιού,
ώστε να την «δέσει» κοντά του. Έτσι, το ρόδι έγινε σύμβολο
του ερχομού της Άνοιξης μετά τον κρύο Χειμώνα και έκανε
έντονη την παρουσία του στα αρχαία Ελευσίνια Μυστήρια.
Μάλιστα, όπως αναφέρεται από τους ιστορικούς της εποχής,
οι δημήτριοι ιερείς φορούσαν στεφάνια από κλαδιά ροδιάς
κατά την διάρκεια των Μυστηρίων αυτών.

Άλλος ελληνικός μύθος λέει ότι η πρώτη ροδιά φύτρωσε από το
αίμα του Ζαγρέα Διονύσου, αλλά σε άλλον μύθο αναφέρεται
ότι την πρώτη ροδιά φύτεψε στην Κύπρο η ίδια τη Θεά του έρωτα,
η Αφροδίτη. 

Όμως, την ροδιά και το ρόδι βλέπουμε και ως ιερά σύμβολα
της Ήρας, της Θεάς των Θεών και Θεάς-προστάτιδας του γάμου
και του τοκετού. Ο Παυσανίας στα «Κορινθιακά», περιγράφοντας
το άγαλμα της Ήρας, αναφέρει ότι: «η Θεά καθόταν σε θρόνο από ελεφαντόδοντο

και χρυσό.

Στο διάδημά της ήταν χαραγμένες  οι Χάριτες και οι Ώρες, στο ένα της χέρι

κρατάει το σκήπτρο και στο άλλο ένα ρόδι».

Παραδόσεις που σχετίζονται με το ρόδι και την ροδιά, βρίσκουμε
σε σχεδόν όλους τους αρχαίους πολιτισμούς του κόσμου.
Είναι μάλιστα εντυπωσιακό το ότι συναντάται παντού και
πάντα με τις ίδιες έννοιες. Αυτή η συμφωνία στις συμβολικές
έννοιες, μπορεί ίσως να κατατάξει το ρόδι στα λεγόμενα
«αρχέτυπα σύμβολα».

Στην αρχαία Ελλάδα, κατά την διάρκεια θρησκευτικών εορτών
που σχετίζονταν με την γονιμότητα, μαγείρευαν τα «πολυσπόρια».

Σήμερα, είναι γνωστά ως «σπερνά» (βρασμένο στάρι με ξηρούς
καρπούς, ζάχαρη και ρόδι). Τα «σπερνά» προετοιμάζονται από
τις νοικοκυρές και προσφέρονται σε συγγενείς και φίλους,
όταν η οικογένεια έχει χαρές (γάμους, βαφτίσια, ονομαστικές
εορτές, κλπ).

Στην αρχαία Αθήνα, κατά τα «Θεσμοφόρια», οι γυναίκες έτρωγαν
ρόδια για να είναι γόνιμες. Τέλος, συνηθίζονταν να κρεμούν
ένα ρόδι
στις πόρτες των σπιτιών, για να φέρει ευημερία.

Η συνήθεια αυτή επιβιώνει μέχρι σήμερα, σε κάποιες περιοχές της
Ελλάδας.
 
Στην αρχαία Αίγυπτο, τοποθετούσαν ρόδια μέσα στις σαρκοφάγους
μαζί με τους νεκρούς. Έχουν βρεθεί ρόδια μέσα σε σαρκοφάγους
Φαραώ, πράγμα που ξεκάθαρα υποδεικνύει το πόσο σπουδαίο
καρπό θεωρούσαν
το ρόδι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι.
Απεικονίσεις ροδιών βρίσκουμε σε αιγυπτιακούς τάφους που
χρονολογούνται από το 2500 π.Χ.
Στην αρχαία Ρώμη στόλιζαν τα μαλλιά της νύφης με κλαδιά ροδιάς,
για να εξασφαλίσουν έναν ευτυχισμένο και γόνιμο γάμο.

Οι αρχαίοι Φοίνικες προσέφεραν ρόδια κατά την διάρκεια των
μεγάλων θρησκευτικών εορτών, ως σύμβολα ζωής.
Στην Κίνα, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, συνηθίζεται να
δίνουν ως γαμήλιο δώρο ένα κεραμικό ρόδι ή μια εικόνα
σπασμένου ροδιού, για να φέρει στους νεόνυμφους ευημερία
και γονιμότητα.
Στην αρχαία Περσία, όπως μας πληροφορεί ο Ηρόδοτος,
οι πολεμιστές κρατούσαν δόρατα που ήταν διακοσμημένα
με εγχάρακτες χρυσές ροδιές. Πίστευαν πως έτσι εξασφάλιζαν
την ασφαλή επιστροφή τους.
Στο σημερινό Ιράν εξακολουθείται να πιστεύεται ότι το ρόδι
μπορεί να φέρει υγεία και μακροζωία.
Οι Βεδουίνοι της Μέσης Ανατολής, μέχρι και σήμερα συνηθίζουν
να σπάνε ρόδια στους γάμους και να τα ρίχνουν μέσα στην σκηνή
των νεόνυμφων, για να είναι το ζευγάρι γόνιμο.

Το ρόδι κάνει την εμφάνισή του σε κάθε αρχαία θρησκεία
ανά την υφήλιο. Αυτό το ιδιαίτερο φρούτο με το λαμπερό
χρώμα και την γλυκόστυφη γεύση, φαίνεται να έχει περάσει
από τα χέρια κάθε θεότητας και να έχει διακοσμήσει κάθε ναό
και ιερατικό ένδυμα.

…Στον Χριστιανισμό

Σύμβολο αιώνιας ζωής και ανάστασης, το ρόδι κατέχει μια από τις σπουδαιότερες θέσεις στα σύμβολα του Χριστιανισμού.
Πέραν όμως αυτού,
το ρόδι είναι και σύμβολο φιλανθρωπίας και σύμβολο αλτρουισμού.
Συνήθως, για να συμβολίσει ακριβώς αυτό, απεικονίζεται έχοντας
έναν σταυρό να βγαίνει από μέσα του. Επίσης, εμφανίζεται
μερικές φορές στα χέρια της Παρθένου, σε κάποια πολύ όμορφα
(και διάσημα) έργα τέχνης, του Λεονάρντο Ντα Βίντσι και του
Μποτιτσέλι.