Θάνος Μικρούτσικος – Συνέντευξη στον Γιώργο Ρούσσο

 

Γεννήθηκε στην Πάτρα, σπούδασε μουσική, θεωρία και πιάνο στην Φιλαρμονική Εταιρία Πατρών και στο Ελληνικό Ωδείο..

Ταυτόχρονα σπούδασε Μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών..

Ρ. καλημέρα σας κ.Μικρούτσικε, καλώς ορίσατε..

Μ. Καλημέρα σας καλώς σας βρήκα !



Ρ. Λένε ότι η μουσική είναι …μαθηματικά, κι αυτό βραχυκυκλώνει όσους σαν εμένα λατρεύουν την μουσική αλλά μισούν και αρνούνται να κατανοήσουν τα μαθηματικά..

 

Μ.(γελάει καλόκαρδα) κάποια βάση έχει, όχι όμως στο τραγούδι..οποταν ηρεμήστε, δηλαδή το τραγούδι με τα μαθηματικά έχουνε μια πολύ μακρινή σχέση, καμία σχέση που να αφορά αριθμούς ή πράξεις περισσότερο μια σχέση θα μπορούσε κανείς να πει ότι υπάρχει μεταξύ μαθηματικών και της λεγόμενης κλασσικής ή πειραματικής μουσικής..

Το τραγούδι λοιπόν είναι μια φαντασία, είναι μια απελευθέρωση, οπόταν συμμετέχουμε ισοτίμως και εγώ και εσείς!


Ρ. Και δεν είναι καθόλου μαθηματικά..

Μ. Για να μας καταλάβει ο κόσμος, όχι δεν είναι..

 

Ρ. Εμφανιστήκατε στην δισκογραφία, εννοώ κάνατε γνωστή την παρουσία σας σε εμάς, το κοινό ακριβώς τον καιρό που λέγαμε, Θεοδωράκης, Χατζιδάκις ,Ξαρχάκος..κ.λ.π και μετά τι; Ξέρετε μέχρι τα χρόνια του 80, υπήρχε κάποια συνέχεια..νοιώθαμε ότι υπάρχουν διάδοχοι των μεγάλων του 60 εξ ίσου άξιοι.(τον ιντριγκαρω)
 

Μ. Εγώ εμφανίστηκα στην δισκογραφία το 1970, ξεκινώντας  μ ένα μικρό δίσκο 45 στροφών τότε σε ποίηση Κώστα Καρυωτάκη..πρίν από εμένα είχε εμφανιστεί εδώ στη Θεσσαλονίκη ο συμπολίτης σας και πολύ σημαντικός ιδιοφυής θα έλεγα τραγουδοποιός, ο Διονύσης Σαββόπουλος..

Στα τέλη της δεκαετίας του 70 , ειδικά ο Χατζιδάκις ειχε θεωρήσει ότι μετά τη γενιά την δικιά τους, τόπε μάλιστα σε μια μεγάλη συνέντευξη του στις εφημερίδες..ειχε πει λοιπόν ότι μετά την δική τους γενιά σημαντική είναι η παρουσία του Σαββόπουλου και η δική μου, όχι φυσικά ότι ήμασταν οι leaders της επόμενης γενιάς…υπήρχε και ο Ξαρχάκος κι ο Μαρκόπουλος κι ο Μούτσης, απλώς λειτουργήσαμε διαφορετικά απ ότι η προηγούμενη γενιά.

Θεωρώ ότι περιείχαμε τον Θεοδωράκη και τον Χατζηδάκη και από εκεί και πέρα δώσαμε ένα δικό μας στίγμα, εντελώς ιδιαίτερο, τουλάχιστον από πλευράς μουσικής φόρμας…γιατί σας θυμίζω ότι και ο Σαββόπουλος με τις δουλειές του απ το φορτηγό μέχρι το βρώμικο ψωμί, είχε έναν δικό του χαρακτήρα, εκατό τοις εκατό…Αν έλεγες τι υπάρχει πριν το Σαββόπουλο στο είδος αυτό δεν θα εύρισκες τίποτα και σε ότι αφορά εμένα, όταν έβγαλα τα πολιτικά τραγούδια ή την καντάτα για την  Μακρόνησο ή την μουσική πράξη στον Μπρεχτ ή τον Καββαδία, μιλώ για τις δουλειές της δεκαετίας του 70, πάλι μουσικά δεν υπήρχε κάτι που να με προσδιορίζει πριν.. Υπό αυτήν την έννοια μίλησε ο Μ.Χατζιδακις, όχι ότι οι υπόλοιποι δέν ήσαν εξ ίσου σημαντικοί, σπουδαίοι και μεγάλοι Συνθέτες..!

 
Ρ. Να ρωτήσω κάτι… αυτές τις ημέρες ακούω στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο ότι γιορτάζετε τα 30 χρόνια.. (με διακόπτει)

 

Μ. Να το ξεκαθαρίσω αυτό το πράγμα αφού μου κάνετε την ερώτηση και σας ευχαριστώ πολύ, γιορτάζω, κλείνω 30 και βάλε χρόνια δισκογραφικής παρουσίας, γεννήθηκα το 1947 στην Πάτρα και συνεπώς σε ένα μήνα  κλείνω τα 60 μου χρόνια, λειτουργώ δε στην μουσική, γύρω στα 50 χρόνια.. επαψα να λειτουργά ερασιτεχνικά στη μουσική από την παιδική μου ηλικία, δημοσιοποίησα μουσική μου στα τέλη της δεκαετίας του 60 με την Κοίτη Χωματα και τον Σαββόπουλο, είμαστε οι δακτυλοδεικτούμενοι νεαροί παίζαμε  στην μπουάτ Παράγκα η οποία μυθοποιήθηκε μετά την δικτατορία, όμως δισκογραφικά κλείνω όντως 30 και βαλε χρόνια, κλείνει μια περίοδος, κλείνει ο κύκλος ο λεγόμενος κοινωνικοπολιτικός, ο κύκλος της μεταπολίτευσης,  μαζί κλείνει και μια περίοδος καλλιτεχνική τριών δεκαετιών πλήρους λειτουργίας μου σαν συνθέτη  και μπαίνω στην τέταρτη δεκαετία εξ ίσου επιθετικά θα σας έλεγα, δεν ξέρω τι  θα καταφέρω,  αυτή πάντως είναι η πρόθεσή μου…(χαμογελάει  συμπαθητικά και αυτάρεσκα)


Ρ. Να πάρουμε μια ανάσα και θα επανέλθουμε….

Ρ. Στα χρόνια του 70 συνδέσατε το όνομα σας με την Ποίηση του Νίκου Καββαδία, όταν την μελοποιήσατε..εκτοτε, όσοι δημιουργοί επιχείρησαν να κάνουν το ίδιο απέτυχαν και σήμερα δεν νοείται Καββαδίας χωρίς Μικρούτσικο….

(χαμογελάει )

Μ. Να σας πω  μερικές φορές έχω μπλεχτεί και εγώ πάρα πολύ, έχουμε ταυτιστεί πάρα πολύ  κι αυτό συνέβη διότι τα τραγούδια αυτά κατόρθωσαν και πέρασαν με πολύ μεγάλη ένταση και στην επόμενη γενιά.. και ο Σταυρός του Νότου και οι Γραμμές των Οριζόντων και μάλιστα έχω την αίσθηση από τις πρόσφατες περιοδείες ότι ετοιμάζονται να περάσουν και στην τρίτη γενιά και από ότι με πληροφορούν οι δισκογραφικές ΛΥΡΑ (Σταυρός του Νότου) και  ΜΙΝΩΣ (Γραμμές των οριζόντων) έχουν πουληθεί μέχρι σήμερα πάνω από 600 χιλιάδες αντίτυπα των δίσκων αυτών… Και η οικογένεια Καββαδία με ενημέρωσε ότι μετά την μελοποίηση εκδίδονται συνεχώς και επανεκδίδονται οι ποιητικές συλλογές του Νίκου Καββαδία, πολύ σημαντικό..

 
Ρ. Πείτε μου κ. Μικρούτσικε..ενας αστός από την μια, εσείς και ένας εργάτης της θάλασσας απ το Χαρτούμ της Μαντζουρίας ..πώς εξηγείτε αυτήν την άρρηκτη σύνδεση, αρκούσε η αγάπη σας για τον Ποιητή…
(με διακόπτει)

 
Μ. Ακούστε εγώ αγάπησα την ποίηση του Καββαδία  από πολύ μικρό παιδί διότι ο πατέρας μου  στα 10 μου στα 12 και στα 14 μου διάβαζε σπουδαίους ποιητές τον Καβάφη, τον Καρυωτάκη, για παράδειγμα… κάποια στιγμή ασχοληθήκαμε και με τον Καββαδία τον οποίο και άρχισα να μελοποιώ από τα χρόνια του Γυμνασίου στα 17 μου, βέβαια αυτά τα  πρωτόλεια ήταν για πέταμα και..πετάχτηκαν!

Ήθελα όμως να μου επιτρέψετε να σας διορθώσω σε κάτι..

Εγώ ήμουν αστός και με αστική κουλτούρα, αστός όμως και με καταπληκτική κουλτούρα υπήρξε και ο Καββαδίας πού δούλευε σαν μαρκονι, ασυρματιστής δηλαδή  στην θάλασσα..

Ο Σεφέρης έγραψε κάπου ότι ο καλλίτερος χειριστής της ελληνικής γλώσσας είναι ο Νίκος Καββαδίας..

Τώρα το γιατί δέσαμε δεν εξηγείται από κει, είναι κάτι μαγικό και το αφήνω, δεν το ψάχνω γιατί πολλές φορές εξηγείς γιατί έδεσες με έναν τραγουδιστή, γιατί έδεσες με έναν ποιητή , μ έναν στιχουργό , λες  και πάντα κάτι θα σου ξεφεύγει, είναι το μεγάλο μυστικό της Τέχνης, μπορείς να μιλήσεις γιαυτην λες πολλά επιχειρήματα, αλλά στο τέλος πάντα κάτι ξεφεύγει κι αυτή είναι η ουσία του τραγουδιού, η ουσία του έργου τέχνης!

 

Ρ. Να ακούσουμε κάτι από τον Σταυρό του Νότου και αμέσως μετά θα προσπαθήσω να..δικαιολογηθώ…..

 
( ΑΚΟΥΜΕ ΤΟ ΣΤΑΥΡΟ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ )
">
 

Ρ. Να δικαιολογηθώ λοιπόν γιατί ένας άνθρωπος της δικής μου γενιάς θεώρησε τον Καββαδία  λαικό..ξέρετε για εμάς που ανδρωθήκαμε στην δεκαετία του 70, που διδαχθήκαμε  στο Σχολείο Κάλβο , η Σικελιανό, ή Παλαμά Καβάφη Σεφέρη καί Ελύτη τον Καββαδία, τον μάθαμε απ τα τραγούδια, όπως απ τα τραγούδια γνωρίσαμε και τον Μανόλη Αναγνωστάκη… η καθημερινή και απλή γραφή ήταν μακριά από τα Σχολεία

 

Μ. Ναι.. τόπε κι ο Μίκης και είχε δίκαιο,  ότι η Μουσική έφερε την ποίηση κοντά στο λαό,  βέβαια ο σκοπός ενός τραγουδιού δεν είναι απόλυτα η μεταφορά ενός ποιήματος, εν πάει περιπτώσει τουλάχιστον και μ αυτόν τον τρόπο μάθαμε τον Ρίτσο τον Αναγνωστάκη που είπατε  κ.λ.π. κι αυτό ήταν σημαντικό..

Όμως αν πάρετε ένα ένα αυτά τα τραγούδια που έχω μελοποιήσει του Καββαδία και δείτε τους στίχους έξω από την μουσική θα δείτε τι θησαυρούς λεκτικούς και εικόνων κρύβουνε, που τον κάνουν να διαφοροποιείται απ αυτό που θάλεγε κανείς λαϊκός ποιητής, ή ναυτικός ποιητής.-

Η πρώτη παρουσίαση του Σταυρού του Νότου έγινε εδώ στη Θεσσαλονίκη στο αμφιθέατρο της Νομικής Σχολής το 1978,  σ αυτήν την πόλη που πιστέψτε με είναι πολλά περισσότερα από μία ερωτική πόλη , με την οποία έχω ιδιαίτερη σχέση .-

Το 1983 είχε γίνει μια πανελλαδική δημοσκόπηση ενώ εγώ έλειπα στις Βρυξέλλες και ξέρετε τι γίνεται όταν κανείς λείπει..τελος πάντων είχα βγει 10ος  Συνθέτης σε πανελλαδική κλίμακα ενώ στην Θεσσαλονίκη είχα βγει πρώτος! Ένα μυστήριο πράγμα.-

Υπήρχε και υπάρχει μια ιδιαίτερη σχέση μόνο που τελευταία και η Θεσσαλονίκη όπως και άλλες πόλεις  ακολουθεί μια κατιούσα που ακολουθεί και όλη η Χώρα ..

Βεβαίως υπάρχουν άνθρωποι όμως όσο θα μεγαλώνει η πόλη τόσο πιο έντονο θα είναι αυτό…θέλω να πιστεύω ότι κάτι θα κάνετε για να σταματήσετε τον κατήφορο..οτι θα δημιουργηθεί μια νησίδα αναπνοής…
 

Ρ. Να θυμηθούμε παρέα με τους αναγνώστες ένα τραγούδι από τα τραγούδια της Λευτεριάς…

Μ. του Μανόλη Αναγνωστάκη λες, το κι ήθελε ακόμη ?  ναι..Μαρία Δημητριάδη..

ΚΙ ΗΘΕΛΕ ΑΚΟΜΗ

 

Ρ. Όλα αυτά τα χρόνια  λειτουργείτε σε δύο επίπεδα και στον χώρο του απλού τραγουδιού που κολλάει δηλαδή στα χείλη  του κόσμου και τραγουδιέται , αλλά και σε φόρμες μουσικές πιο πολύπλοκες... συνυπάρχουν μέσα σας η ανάγκη να αγγίζετε την πλατιά μάζα μ ένα ζειμπέκικο..μ ένα απτάλικο και την ανάγκη να εκφράζεστε πιο πολύπλοκα;

 

Μ. Σε γενικές γραμμές είναι έτσι όπως το λέτε, πρέπει να αναζητήσω αυτό τον διχασμό αυτόν τον δυϊσμό της προσωπικότητας μου στα πολύ παιδικά μου χρόνια, όταν ξεκίνησα σαν κλασσικός πιανίστας… 8- 9 χρονών, έπαιζα κάποιες σονάτες του Μότσαρτ και του Μπετόβεν  ή τις αραμπέσκ του Ντεμπυσυ, την ίδια στιγμή, εκεί γύρω στα τέλη της δεκαετίας του 50 άρχισα να παίζω στο πιάνο πολύ Χατζηδάκη και μετέπειτα Θεοδωράκη.

Αυτός ο διχασμός, ο δυϊσμός, το να ευχαριστιέμαι απόλυτα παίζοντας Μπετόβεν αλλά και τα τραγούδια των Χατζηδάκη- Θεοδωράκη  μάλλον είναι η πηγή  του κακού (γελάει) γιατί αισθάνομαι και Dr.JEKYLL και Mr. HYDE…εύστοχο το ερώτημα σας!

Έτσι μπορώ να το εξηγήσω, πάντως σας διαβεβαιώ ότι με το μεν τραγούδι αισθάνομαι ότι επικοινωνώ με τους άλλους ευθέως, ενώ  με την άλλη μουσική  αισθάνομαι ότι ξεπερνώ εγώ τις καταγεγραμμένες μου δυνατότητες, ότι διευρύνω τα όρια μου….

 

Ρ. Γιατί γράφετε μουσική κ.Μικρούτσικε ;

 

M. Αν με ρωτούσατε το 70 , θα σας έλεγα για να αλλάξω τον κόσμο! Αν με ρωτούσατε το 80 θα σας απαντούσα γιατί θέλω ν εκφράσω τον εσωτερικό μου κόσμο... τώρα πια γράφω μουσική γιατί θέλω να παλέψω με τον χρόνο !!

Ο χρόνος θα μας καταβάλλει όλους στο τέλος , αυτή είναι η απαισιόδοξη πλευρά των πραγμάτων, όμως μέχρι να μας καταβάλλει θέλω να τον κερδίζω στα ..σημεία Και για να τον κερδίσω στα σημεία πρέπει να τον εγκλωβίσω  εγώ, να τον νικήσω σαν ναναι ένα πυγμαχικός αγώνας με δοσμένο σικέ αποτέλεσμα ότι στο 15 γύρο θα με ρίξει κάτω!!

 

7 ΝΑΝΟΙ………

Ρ. Σας αρέσει αυτό το τραγούδι κ. Μικρούτσικε ( γελάει) σας αρέσει και το καταλαβαίνουμε !!

 

Μ.  (γελώντας) Αυτό το πρωτοείπε εξαιρετικά η Αλεξίου πού την θεωρώ μαζί με την Γαλάνη την μεγαλύτερη τραγουδίστρια της εποχής και πιστεύω ότι ο δημιουργός θα πρέπει να τραγουδάει πολύ λίγο η και καθόλου χρειάζεται όμως μερικά τραγούδια λόγω του ειδικού τους βάρους να τα λένε οι ίδιοι.

 

ΑΛΕΞΙΟΥ  ΜΙΑ ΠΙΣΤΑ ΑΠΟ ΦΩΣΦΟΡΟ

 

Ρ. Ανεργία, ασφαλιστικό,υγεία, εθνικά θεματα,Δημοκρατία.. υπάρχει μια αδιαφορία από τον κόσμο, δεν αντιδρά, δεν βγαίνει στους δρόμους κιαν από το τρίπτυχο ΨΩΜΙ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ το τρίτο σκέλος κατακτήθηκε , κατακτήθηκε, τρόπος του λέγειν, τα άλλα δυο είναι ακόμη... ζητούμενο….

 

Μ. Και πολλά άλλα είναι ζητούμενα σήμερα και κανείς δεν φανταζότανε έστω και πριν 10-15 χρόνια ότι θα είμαστε σήμερα σ αυτό το σημείο !

Πριν μερικά χρόνια μια ευρωπαϊκή χώρα βομβαρδιζόταν από τις υπόλοιπες, γεγονός το οποίο στα χρόνια του 80 θα φαινότανε απίστευτο…πάντως συμφωνώ μαζί σας απόλυτα ! Ο κόσμος είναι στις πολυθρόνες του, λειτουργεί παθητικά και πιστεύω ότι αυτό γίνεται και γιατί έχει αλλάξει ο τρόπος ζωής και γιατί οι τηλεοράσεις έχουν παρέμβει καθοριστικά στις συνήθειες του κόσμου..ομως επειδή εξακολουθεί να υπάρχει ένα λαϊκό ήθος στα γεγονότα της Γιουγκοσλαβίας ένα μεγάλο μέρος του κόσμου ξεσηκώθηκε…

 

Ρ. και οι πολιτικοί; Επιτρέψτε μου να σας θυμίσω τώρα που πήρα θάρρος ότι συμμετείχατε  στην πολιτική..

 

Μ. Δεν συμμετείχα ..αν μου δώσετε δύο λεπτά θα σας απαντήσω.. εγώ επειδή είμαι δημόσιο πρόσωπο είμαι έτοιμος κάθε φορά και αυτοκριτική να κάνω και να απαντώ στην κριτική όταν είναι καλοπροαίρετη… πολιτικοποιημένο πρόσωπο ήμουν από τα γεννοφάσκια μου και δεχόμουνα προτάσεις να μπω στην ενεργό πολιτική από το 77 και αρνιόμουνα μέχρι το 93, επειδή όμως είχα αρχίσει να εμπλέκομαι με τους πολιτιστικούς θεσμούς της χώρας ( διεθνές φεστιβάλ Πάτρας 86-90) και μετά το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στην πρόταση του αείμνηστου Παπανδρέου να γίνω Υπουργός Πολιτισμού και 3ο βουλευτής στο Επικρατείας, αρνήθηκα  το να γίνω βουλευτής για να μην εμπλακώ στην καθημερινή πολιτική , δέχτηκα μόνο και μόνο για έναν στόχο, να προσπαθήσω να δημιουργήσω θεσμούς πολιτισμικούς την ελληνική περιφέρεια διότι έβλεπα ότι μόνο έτσι μπορεί να υπάρξει ελληνικός Πολιτισμός.-

συνεχίζεται...