Αφήστε τους νεκρούς να θάψουν τους νεκρούς τους

Λίγες άτακτες σκέψεις του Θανάση Πλαταμώνα

μέ αφορμή τό θάνατο της Μαρίας Δημητριάδη

1η Η Τραγουδίστρια

Πολλή σιωπή και λίγα αμήχανα λόγια συνόδεψαν την τραγουδίστρια στο απόλυτο σκοτάδι.

Η σιωπή μπορεί να συσπείρωσε ενοχές.

Η αμηχανία μάλλον αδυναμίες.

Ο θάνατος είναι απόλυτος.

Αλλά και η ζωή δεν είναι φρόνιμη.

Σ’ αυτήν την κηδεία οι τεθλιμμένοι συγγενείς θα είναι λίγοι,

μα οι νεκροί πολλοί.

2η Οι Τέσσερεις Πράξεις

Η ασημαντότητα του ανθρώπου είναι φυσικό να πολλαπλασιάζεται στη χώρα της τέχνης, όπου λίγοι πια θυμούνται και τις τέσσερεις πράξεις, ελάχιστοι δε την αφαίρεση.

Ο ιδιότυπος αυτός αναλφαβητισμός είναι αποτέλεσμα οργανωμένης αμνησίας.

Η μνήμη, αυτός ο ωκεανός που χρόνια ξεδίψασε και ταξίδεψε την έμπνευση είναι ακόμη πιο αφρισμένος και εχθρικός. Αν κολυμπήσεις εκεί δεν έχεις άλλη επιλογή. Πρέπει να επιστρέφεις συνεχώς στην αφετηρία σου.

Πόσοι όμως αντέχουν αυτό το ταξίδι και για ποια Ιθάκη;

3η Ο Αχός Των Ανθρώπων

Δεν διάβασα ποτέ τη μετάφραση του Άμλετ του Χειμωνά.

Δεν έχω πια το βιβλίο, ούτε θυμάμαι το όνομα της πανεπιστημιακού που δούλεψε την έρευνα γι’ αυτή τη μετάφραση.

Το εννοούσαν όμως και οι δυο κάπως έτσι:

Η τελευταία σκηνή είναι διαφορετική και σκηνοθετικά μάλλον πιο πομπώδης.

Γιατί εδώ πια δεν πεθαίνει απλά ο Άμλετ αλλά μαζί του η τραγωδία.

Είμαι τελευταίος και αδαής για να ξέρω αν μαζί με τον Άμλετ πέθανε η τραγωδία.

Αλλά συνεπαρμένος από την ιδέα αισθάνομαι ότι το τραγούδι δεν θα έχει την τύχη να πεθάνει αιφνιδίως μέσα από μια μετάφραση που σκοτώνει τον ήρωα της μαζί με τη μήτρα που τον γέννησε.

Ο προδιαγεγραμμένος θάνατός του θα είναι πιο αναξιοπρεπής.

Οι θεράποντες ας προσπαθούν να αντιμετωπίσουν το κάθε σύμπτωμα με μαντζούνια και προσευχές χωρίς να έχουν την έμπνευση ή το θάρρος να διαγνώσουν την αιτία της ασθένειας ή έστω το επόμενο στάδιο της.

Εγκλωβισμένοι στην ειδικότητά τους ξεχνάνε ότι το τραγούδι είναι ο αχός των ανθρώπων.

Και δεν χρειάζεται να ξέρεις πολιτική οικονομία για να δεις πόσο άλλαξε αυτή η χώρα.

Πόσο γρήγορα αλλάζει πια αυτός ο κόσμος.

4η Πρωτοετείς

Συνωστιζόμενοι οι άνθρωποι της τέχνης σε παραθαλάσσιες χώρες που νομίζουν ότι προβάλλονται ή δικαιώνονται, γυμνούληδες οργανώνουν την αρένα όπου μόνος θα επιζήσει ο πιο φωτογενής μονομάχος.

Τα τραγούδια τους σέρνουν τα τηλεκατευθυνόμενα κουφάρια των ηρώων της προηγούμενης μέρας και οι πρωτοετείς νικητές αλλοπρόσαλλα καυλωμένοι από τις επεξεργασμένες ιαχές δε σκέφτονται την αδυσώπητη μοίρα τους.

Κι όμως η γαλαζοαίματη νομενκλατούρα (η δική μας νομενκλατούρα) βλέπει τα μεταξωτά της υφάσματα να μεταπωλούνται στα αζήτητα των παλαιοπωλείων.

Το παχύδερμο πια κονκλάβιο (το δικό μας κονκλάβιο) αντιλαμβάνεται ότι τα βελούδινα καθίσματα στις σοβαροφανείς αίθουσες αγκομαχούν από τους γοφούς των επαγγελματιών φιλότεχνων.

Και οι λαμπεροί εξώστες (οι εξώστες μας) ψυχανεμίζονται την ασφαλή πρόβλεψη. “Τα μέταλλα μας θα ξεθωριάσουν ”.

Τι μπορούμε να κάνουμε και για ποιο λόγο;

5η Σε Ένδειξη Ευγνωμοσύνης

Η έσχατη ευγνωμοσύνη μας για την τέχνη είναι ένα υπέροχο κείμενο-ποίημα του Νίτσε που αποθεώνει την τέχνη απαξιώνοντας την.

Αλλού τραγουδά την αποτρόπαιη και συνάμα σπουδαία επιρροή της επιδερμικότητας όταν ανατριχιάζει από το βάθος της.

Κάποιος άλλος άκουσε τη διαφορά της ζωής από την παράσταση.

Τη διαφορά του απλού απ΄ το απλοϊκό.

Το ανθρώπινο χάσμα ανάμεσα στο φυσικό και το φυσιολογικό.

Σ΄ αυτήν την περίπτωση τα αποσπάσματα πρέπει να είναι αυτούσια.

Α) «Αν δεν είχαμε καλοδεχθεί τις τέχνες, κι αν δεν είχαμε επινοήσει αυτό το είδος λατρείας του αναληθούς, τότε η συνειδητοποίηση της γενικής αναλήθειας και ψευδότητας στην οποία μας οδηγεί η επιστήμη - η συνειδητοποίηση ότι η ψευδαίσθηση και η πλάνη είναι προϋποθέσεις της ανθρώπινης γνώσης και συναίσθησης - θα΄ταν κυριολεκτικά ανυπόφορη. Η εντιμότητα θα μας οδηγούσε στην αηδία και στην αυτοκτονία. Να όμως που υπάρχει μια αντιδύναμη κατά της εντιμότητάς μας, αντιδύναμη που μας βοηθάει να αποφύγουμε τέτοιες συνέπειες: είναι η τέχνη ως καλή θέληση για φαινομενικότητα.»

Β) «Κάπου κάπου πρέπει να ξεκουραζόμαστε από τον εαυτό μας κοιτάζοντας τον από ψηλά, κοιτάζοντας τον κάτω από ψηλά και, από μια καλλιτεχνική απόσταση, να τον περιγελούμε ή να τον κλαίμε. Πρέπει να ανακαλύπτουμε τόσο τον ήρωα όσο και τον τρελό που κρύβονται μέσα στο πάθος μας για γνώση. Πρέπει κάπου κάπου να βρίσκουμε ηδονή μέσα στην τρέλα μας γιατί αλλιώς δεν θα βρίσκουμε πια ηδονή μέσα στη σοφία μας. Επειδή ακριβώς είμαστε κατά βάθος βαρείς και σοβαροί άνθρωποι (πιο πολύ βάρη παρά άνθρωποι) τίποτε δεν μας ωφελεί περισσότερο από τη σκούφια του τρελού: τη χρειαζόμαστε για τον εαυτό μας – χρειαζόμαστε κάθε ζωντανή, μεταβαλλόμενη, χορευτική, κοροϊδευτική, παιδιάστικη, και τρισευτυχισμένη τέχνη για να μην χάσουμε την ελευθερία που μας βάζει πάνω από τα πράγματα, την ελευθερία την οποία απαιτεί από μας το ιδανικό μας.»

Γ) «Αχ, αυτοί οι Έλληνες. Ήξεραν να ζουν. Μα γι’αυτό χρειάζεται να σταματάς θαρραλέα στην επιφάνεια, στην πτυχή, στην επιδερμίδα, να λατρεύεις τη φαινομενικότητα, να πιστεύεις σε μορφές, τόνους, λέξεις, σ’ ολόκληρο τον Όλυμπο της φαινομενικότητας. Αυτοί οι Έλληνες ήταν επιδερμικοί – από βάθος! Και μήπως εκεί δεν ξαναγυρίζουμε, εμείς οι παράτολμοι του πνεύματος, που σκαρφαλώσαμε στην πιο ψηλή και επικίνδυνη κορυφή της σύγχρονης σκέψης και που κοιτάξαμε ολόγυρά μας από κει πάνω – που κοιτάξαμε κάτω μας και από κει πάνω; Μήπως δεν είμαστε, ακριβώς απ’ αυτήν την άποψη, Έλληνες; Λάτρεις των μορφών, των τόνων, των λέξεων; Και γι’αυτό – καλλιτέχνες;»

(Από το βιβλίο του Νίτσε «Χαρούμενη Επιστήμη - Ευγένεια και Χυδαιότητα». Εκδόσεις: Εκδοτική Θεσσαλονίκης.)

6η Το Ζευγάρι

Αν υπάρχει στοιχειώδης πια εντιμότητα (αλλά πόσο σπάνια συμβαίνει) ας θεσπίσουμε κανόνες στην υποκρισία μας.

Τουλάχιστον σε έναν επικήδειο.

Οι άνθρωποι κρίνονται από την προσωπικότητα και τη ζωή τους αλλά και από το έργο τους. Όμως συχνά αυτά τα δυο δεν είναι ζευγάρι.

Αλλά πώς κάποιοι κρίνονται μόνο απ΄ το πρώτο και άλλοι μόνο απ΄ το δεύτερο;

Απλά όσοι δεν αντέχουν το όλον, χαιρέκακοι και μπανιστιρτζήδες μετακομίζουν από το ένα στρατόπεδο στο άλλο χωρίς να μπορούν να τηρήσουν με συνέπεια ούτε το οπορτουνιστικό ενδιάμεσο.

Έτσι θα επαναφέρεται στο προσκήνιο η ίδια μονότονη, απάνθρωπη, απλοϊκή διαπίστωση.

Ότι οι ιδέες συνήθως διαμορφώνονται με άξονα τις πιο εφήμερες σκέψεις και τις μεγαλύτερες ανάγκες στο γυμναστήριο της επιβίωσης.

Καρτούν δηλαδή με σάρκα και οστά.

7η Τέλος

Κάποτε σ΄αυτή τη χώρα που ο αυτοκαθαρισμός, περίπου δηλαδή ο ελληνικός πολιτισμός, είναι εφεύρεσή της πρέπει να νομοθετηθεί η καύση των νεκρών και να απαγορευτεί η καύση της κάνναβης.

Όποιοι δεν το κάνουν από ατολμία ή πρόθεση είναι κλητήρες της βιομηχανίας των παπάδων και καπετάνιοι στα βαποράκια της ηρωίνης.

Τέλος

Ας αφήσουμε το γελοίο στο παρελθόν.

Μαζί με τις φράσεις –εκοιμήθη –έφυγε –καλό ταξίδι και άλλα πολλά όταν τουλάχιστον μιλάμε για νεκρούς-νεκρούς.

Αν μας αξίζει μια καλύτερη μοίρα αυτή θα προέλθει από μία άλλη πιο θαρραλέα ανάγνωση του θανάτου.

ΤΕΛΟΣ

ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΛΑΤΑΜΩΝΑΣ

Τάδε έφη...

Μενού

Κριτικές

Συνεντεύξεις

Άδεια χρήσης